7 różnic między pożyczką a kredytem

czwartek, 12 czerwca 2014

Czy kredyt i pożyczka to to samo? Na tak postawione pytanie przyjęło się w powszechnym rozumieniu, iż odpowiedź jest pozytywna. Jednakże nie jest to prawdą - kredyt to nie jest to samo co pożyczka. Głębsze i pełniejsze przyjrzenie się różnicom powinno rozwiać wątpliwości interpretacyjne osób potrzebujących pożyczyć pieniądze. Poniżej zaprezentowano kryteria umożliwiające charakterystykę dystynktywnych cech obu form pożyczania środków pieniężnych.

1) Podmiot pożyczający

Udzielaniem kredytów zajmują się wyłącznie banki, toteż nie jest możliwe, aby podmiotem oferującym kredyt gotówkowy czy kredyt hipoteczny była firma pożyczkowa.

W przypadku pożyczek możliwe jest ich udzielenie zarówno przez firmy pożyczkowe, jak i przez osoby fizyczne. W przeciwieństwie do wskazania banku jako strony umowy kredytowej, w polskim prawie nie istnieją tego typu ograniczenia prawne co do podmiotowości formy pożyczki.

2) Cel pożyczki

Ubiegając się o kredyt w banku należy wskazać przeznaczenie środków pieniężnych w ten sposób pozyskanych. Celowość kredytu jest również zaszyta w ofercie kredytowej banków w ramach kategoryzacji produktów dostępnych klientom. Dlatego wyróżnia się m.in. na kredyty hipoteczne, czyli długoterminowe kredyty o wysokich kwotach służące sfinansowaniu zakupu nieruchomości, lub kredyty gotówkowe na zakup samochodu czy kredyt na remont mieszkania - każdy z produktów kredytowych banku ma inne przeznaczenie, inny profil ryzyka, specyficzną grupę docelową, czas trwania, itd.

Swoboda w zakresie celu spożytkowania środków pieniężnych pochodzących z pożyczki przejawia się zarówno na etapie udzielenia pożyczki (brak konieczności deklaracji na co ma zostać przeznaczona pożyczka), jak i na etapie późniejszym czyli jej realnego wykorzystania. W ramach kredytu bowiem musi istnieć spójność między deklaratywnym celem jego wykorzystania a realnym wykorzystaniem.

3) Własność środków pieniężnych

Bank udzielając kredytów, musi "mieć pokrycie" w depozytach. Występując w roli pośrednika między depozytariuszami pragnącymi ulokować swoje oszczędności, a kredytobiorcami potrzebującymi zewnętrznego finansowania, bank dokonuje alokacji środków pieniężnych zgodnie z wymogami regulacyjnymi i swoją najlepszą wiedzą co do bezpieczeństwa i opłacalności prowadzonej działalności depozytowo-kredytowej. Tak jak w każdym biznesie brokerskim, pobierana prowizja i opłata za połączenie stron transakcji jest relatywnie nieznaczna, stąd istotnym warunkiem zyskowności banków jest skala prowadzonej działalności. W konsekwencji kredyt pozbawiony jest atrybutu przenoszenia własności środków pieniężnych od banku na kredytobiorcę, a jest jedynie udostępnieniem środków pieniężnych do dyspozycji kredytobiorcy.

Istota pożyczki opiera się na przeniesieniu własności środków pieniężnych (lub innych wartości gdy przedmiotem pożyczki nie są wyłącznie środki pieniężne) na pożyczkobiorcę z jednoczesną dyspozycją zwrotu tej własności do pożyczkodawcy według określonych warunków (przede wszystkim opłaty za pożyczenie oraz terminu zwrotu).

4) Uregulowania prawne (wybrane zagadnienia)

Głównym aktem prawnym określającym warunki kredytu jest Prawo Bankowe, które definiuje strony umowy kredytowej, jak i jej wymogi formalne. Cechą wyróżniającą kredyt jest przesłanka o dojściu umowy kredytowej do skutku wskutek wydania kredytobiorcy środków pieniężnych. Istotnym wymogiem prawnym jest żądanie przez banki od potencjalnego kredytobiorcy udowodnienia zdolności kredytowej poprzez przedłożenie stosownych dokumentów i informacji umożliwiających dokonanie oceny zdolności kredytowej - jej wynik to jedna z głównych przesłanek za udzieleniem kredytu.

Warunki zawierania pożyczek znajdują swoje źródło przede wszystkim w Kodeksie Cywilnym, ale również w Prawie Bankowym. Pomijając warunki konieczne umowy pożyczki, wspólne dla umowy kredytu (oznaczenie stron umowy oraz wysokości pożyczki / kredytu i terminu jej zwrotu, a także praw i obowiązków stron w szczególności dotyczących warunków odpłatności), moment podpisania umowy pożyczki jest tożsamy z jej dojściem do skutku.

5) Zabezpieczenie

Celem zmniejszenia ryzyka niespłacenia kredytu bank ustanawia zabezpieczenie kredytowe w umowie z kredytobiorcą. Zwykle ta gwarancja spłaty kredytu sprowadza się do ustanowienia hipoteki na rzecz banku na nabywanej nieruchomości, zaś w przypadku kredytów gotówkowych możliwe jest również zastosowanie poręczenia.

Brak jakichkolwiek zabezpieczeń to dominująca cecha ofert zdecydowanej większości firm pożyczkowych. Zwyczajowo nie jest konieczne ani przedłożenie poręczenia ani zastawu przez potencjalnego pożyczkobiorcę.

6) Limit kwotowy i czasowy

Zestawiając ze sobą zarówno przedziały kwot oraz okresu spłaty w odniesieniu do kredytów jak i pożyczek, trudno oprzeć się wrażeniu, iż bliżej im do komplementarności niż konkurencyjności. Banki ze względu na m.in. stałe koszty administracyjne, koszty obsługi klienta, koszty zarządzania ryzykiem, a także ograniczenia narzucone przez regulatorów, operują zazwyczaj na wyższych kwotach i dłuższych tenorach, gdyż jednostkowy koszt obsługi kredytu gotówkowego to koszt przypisany kredytobiorcy, a nie przeliczany na pojedynczą złotówkę. Tym samym obsługa 100 kredytobiorców spłacających kredyt w wysokości 1000 zł każdy jest bardziej kosztowna niż obsługa 1 kredytobiorcy o kredycie w wysokości 1 mln zł.

Pożyczki, wypełniając niszę w zaspokojeniu potrzeb gospodarstw domowych na finansowanie niskich kwot, są oferowane przez firmy pożyczkowe zarówno w wymiarze kwotowym jak i czasowym. Dostępność pożyczek przez Internet bądź SMS umożliwia elastyczne dostosowanie do specyficznych potrzeb potencjalnych pożyczkobiorców, których potrzeby finansowania nierzadko wymagają natychmiastowej decyzji ze strony firm pożyczkowych.

7) Regulacje i nadzór nad podmiotami

Banki, funkcjonujące w specyficznym otoczeniu prawnym, podlegają nadzorowi oraz odpowiadają na regulacje mające swoje źródło zarówno na poziomie narodowym jak i europejskim. Wśród kluczowych podmiotów regulujących rynek bankowy w Polsce należy wymienić m.in.: Urząd Komisji Nadzoru Finansowego, Narodowy Bank Polski oraz Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumenta. W konsekwencji regulacje sektora bankowego znajdują swoje odbicie w kształcie polityki kredytowej banków.

Firmy pożyczkowe mają większą swobodę w kreowaniu działalności pożyczkowej, gdyż nie podlegają nadzorcy regulującemu skalę działalności. Z własności środków pieniężnych będących kapitałem obrotowym firm pożyczkowych wynika również możliwość stosowania liberalnych zasad polityki udzielania pożyczek.